Watersnood

Tot eind 18e eeuw bracht het Pannerdensch Kanaal de waterhuishouding in het hele land ernstig uit balans. Het kanaal trok ten gevolge van erosie van de kanaalmond al snel te veel water uit de Boven-Rijn (stroomopwaarts vanaf Pannerden) naar zich toe. De bovenmonding van de IJssel verzandde waardoor de Neder-Rijn veel te grote hoeveelheden water kreeg te verwerken. De Waal kampte juist met een afgenomen stroomsnelheid en begon te meanderen. Het dorp Herwen werd in 1764 bij een overstroming van een waalmeander van de kaart geveegd. Terp
In verband met veel voorkomende overstromingen werden boerderijen op terpen gebouwd.

Een rampzalige situatie ontstond eind 1769 door een grote dijkdoorbraak bij Huissen, een enclave van Pruisen. De gehele Betuwe en de Tieler en Culemborger waarden stroomden vol. Het water stroomde bij Culemborg over de dijk in de Lek en bedreigde Zuid-Holland. Er ontstond een groot geschil met het machtige Pruisen omdat deze weigerde de dijk te herstellen. Tot overmaat van ramp bezweken nog meer dijken in de oude bovenmonding van Neder-Rijn. Hierdoor stroomde nog meer water uit de Boven-Rijn via de Oude Rijnstrangen naar de Neder-Rijn. Gelderland, Utrecht en Holland hadden hier zwaar onder te lijden. Het conflict met Pruisen duurde meer dan een jaar. In de conferentie van 1770 kon men het niet eens worden over herstelmaatregelen. In 1771 was de nood zo hoog dat de Republiek bakzeil haalde en Pruissen de aanleg van grote rivierkundige werken en dijkherstel kon afdwingen.

Na uitvoering van de in 1771 overeengekomen werken trad er aan het einde van de 18e eeuw verbetering op. De bovenmond van de Oude Rijn werd gedeeltelijk afgedamd en de IJssel kreeg met een doorgraving van de Pleij in 1775 een nieuwe bovenmond. Tussen 1773 en 1776 werd het Bijlandsch Kanaal aangelegd om de gevaarlijke meander van de Waal bij het toen al verdronken dorp Herwen af te snijden. De Boven-Rijn werd daarmee als het ware recht getrokken en de stroming richting Pannerdensche kop verbeterd. Deze ingrepen rekenden af met de negatieve effecten die de aanleg van het Pannerdensch Kanaal onvoorzien met zich mee had gebracht.

Hoogwater in de jaren 1990

Tijdens de conferentie van 1771 te Arnhem is tussen Pruisen en de Republiek een verdrag opgesteld waarin de nu nog vigerende afvoerverdeling is afgesproken. Om deze afspraken over de waterverdeling te handhaven is in 1798 Rijkswaterstaat opgericht. Er ontstond een stabiele afvoerverdeling die nog steeds vrijwel ongewijzigd bestaat: 2/3 deel van het Rijnwater gaat via de Waal en 1/3 deel via het Pannerdensch Kanaal.

TREMANI